Nie żyje Andrzej Wajda

Wczoraj wieczorem zmarł jeden z najbardziej znanych polskich reżyserów – Andrzej Wajda. Miał 90 lat.

wajda

Fot. Mariusz Kubik, źródło: Wikipedia

Wajda urodził się 6 marca 1926 r. w Suwałkach. Wraz z rodziną przeprowadził się do Radomia, gdzie spędził II wojną światową pracując i ucząc się. W 1943 r. wstąpił do AK i sprawował tam funkcję łącznika. Ojciec przyszłego reżysera, Jakub Wajda, był jedną z ofiar zbrodni katyńskiej, co po kilkudziesięciu latach zaowocowało filmem Katyń. Po wojnie Wajda studiował na ASP w Krakowie, a później na łódzkiej filmówce. Później współpracował z Aleksandrem Fordem m. in. przy Piątce z ulicy Barskiej. Pełnometrażowym debiutem reżysera było Pokolenie z 1954 r., w którym wystąpili m. in. Tadeusz Janczar, Roman Polański, Tadeusz Łomnicki i Zbyszek Cybulski. W tej produkcji Wajda zawarł własne doświadczenia z okresu wojennego. Film był oceniany różnie, ponieważ z jednej strony przełamywał schematy socrealizmu, ale z drugiej fałszował historię. Dwa następne filmy – Kanał (1956) oraz Popiół i diament (1958), również stanowiły rozliczenie z II wojną światową i na stałe zapisały się w kanonie polskiego kina. Kanał został doceniony za granicą i otrzymał Nagrodę Specjalną na MFF w Cannes (ex aequo z Siódmą pieczęcią Ingmara Bergmana). Choć komunistyczne władze utrudniały Popiołowi i diamentowi wyjście w świat, został on doceniony przez zagranicznych krytyków, a świetna rola Cybulskiego jest wciąż jedną z najbardziej rozpoznawalnych w historii polskiego kina. Dzięki filmom Wajdy na świecie dostrzeżono rodzące się zjawisko Polskiej Szkoły Filmowej.

Kolejnym ważnym filmem reżysera są Niewinni czarodzieje z 1960 r., gdzie jedną z głównych ról zagrał Tadeusz Łomnicki. Muzyka Krzysztofa Komedy wprowadza do tego intymnego obrazu klimat, którego nie da się zapomnieć.

Polska Szkoła Filmowa znana była ze swoich związków z literaturą. Wajda także później bardzo często sięgał po teksty literackie, co nierzadko świetnie owocowało, np. Brzeziną na podstawia opowiadania Jarosława Iwaszkiewicza, Dantonem na podstawie sztuki Stanisławy Przybyszewskiej czy też Weselem Wyspiańskiego. Wajda nie stronił także od adaptacji wielkiej literatury. W 1965 r. zrealizował Popioły, a w 1974 r.  Ziemię obiecaną. W obydwu główne role gra Daniel Olbrychski.

Kolejnymi słynne filmy Wajdy to Człowiek z marmuru (1976) oraz Człowiek z żelaza (1981), opowiadające o losach ojca i syna, dwóch robotników, którzy angażowali się w strajki przeciwko władzy. Postacią pierwszoplanową jest także studentka reżyserii, brawurowo zagrana przez Krystyną Jandę. Człowiek z żelaza został uhonorowany Złotą Palmą w Cannes. Po latach Wajda dokręcił trzecią część tej politycznej historii opowiadającą o Lechu Wałęsie i narodzinach Solidarności pt.: Wałęsa. Człowiek z nadziei. Film został jednak uznany za niezbyt dobry. Inne istotne filmy z ostatnich lat to wspomniany Katyń (2007) oraz Tatarak (2009), ekranizacja opowiadania Iwaszkiewicza. Ostatni film Wajdy, Powidoki, opowiada o życiu malarza Władysława Strzemińskiego. Polska premiera odbędzie się 13 stycznia przyszłego roku.

Wajda, choć najbardziej znany ze swojej pracy filmowca, był także reżyserem teatralnym. Przez krótko występował na polskiej scenie politycznej – w latach 1989-1991 zasiadał w senacie. Był twórcą, którego dzieła wywarły wielki wpływ na polską sztukę, a także niejednokrotnie zostały docenione za granicą i otrzymały sporo znaczących nagród. Ukoronowaniem artystycznej drogi reżysera był przyznany w 2000 r. Oscar za całokształt twórczości.  Jednocześnie duża część jego filmów prezentuje niski poziom, szczególnie w ciągu ostatnich lat. Jednak Andrzej Wajda z pewnością zostanie reżyserem docenionym i na długo zapamiętanym.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Free apk download Free pdf download